هم اندیشی فیزیک

چکیده:

دراین مقاله سعی شده است بامفهوم تکلیف؛انواع آن؛تکلیف مکمل وانواع آن؛ویژگی های هریک آشنا شویم.

درادامه اهداف تهیه فعالیت های مکمل ومراحل طراحی آن ذکر گردیده است.د رپایان نمونه ای ازطرح تکلیف مکمل فیزیک برای نمونه ارائه شده است.

مقدمه:

      در گذشته های نه چندان دور آموزش ها بیشتر به صورت تئوری اجرا می شد ونتایج حاصل از آن اگر چه در بعضی موارد بد نبود اما در موارد بسیاری رضایت بخش نبود به همین خاطر دانشمندان علوم تربیتی دست به تغییراتی در شیوه های آموزش زدند که آموزش را دگرگون کرد بدیهی است کشورهایی که زودتر اقدام کردند زودتر نیز به نتیجه رسیدند وامروزه ما به سرعت تلاش می کنیم که از قافله عقب نمانیم ودر این راه ما نیزبا تغییرات عمده ای در روشهای تدریس واستفاده از وسایل کمک آموزشی وآموزشی توانسته ایم تا حدودی به آنچه می خواهیم برسیم ونمونه آن رسیدن به دانش هسته ای وتکنولوژی پرتاب ماهواره و...     می باشد.                                                                

      یکی از موارد بازنگری در امر آموزش استفاده از طرح فعالیت ها و تکالیف مکمل می باشد با کمک این طرح دانسته های دانش آموزان عملی تر می گردد یادگیری ویادسپاری عمقی تر وماندگاری بیشتر می شود ونتیجه ی حاصل، رسیدن به دانش ،تکنولوژی وفناوری برتر می باشدامید که مانیز روزی بدان پایه از پیشرفت برسیم که دیگران به ما غبطه بخورند.وطرح حاضر نیز براساس همین تغییر در روش تدریس صورت گرفته تادرک وفهم بخش کوچکی از درس فیزیک آسان تر شود از عوامل موثری که در بهبود درس فیزیک می تواند اثر بخش باشد فعالیت هاو تکالیف مکمل وفوق برنامه است که قسمتی از فرایند تدریس فعال وپویاست .این فعالیت ها را می توان به گونه ای در تدریس طراحی نمود که فرصت اندیشیدن ،حل مسئله،ایجاد انگیزه وتثبیت یادگیری را بدنبال داشته باشد . 

تکالیف درسی وانواع آن:

نقش تکلیف در ثبیت یادگیری در بخشهای امتدادی و خلاقیتی به عنوان یک راهکار مناسب شناخته شده است.

 
___________________________________________________

1-فریبا جراحی(1386)                                             2-خانم افکاری(1389)

علم خلاقیت شناسی

علم خلاقیت شناسی ،  علم مطالعه فرآیندها و پدیده های خلاقیت ، حل خلاق مساله ، ابداع ، اختراع و نوآوری در کلیه موضوعات با رویگردهای علمی مختلف می باشد. این علم دارای محتوای بین رشته ای و چند رشته ای بوده و با همه شاخه های علوم و فناوری در ارتباط می باشد.

__________________________________________________

  3-problem  salving                                               4-پروتکور (1999)

5- ریکاردز (1997)                                                           6 - تراز آمابیلی (1996)                             

 7- گیلفورد (1954)                                                         8- objective  creativity                           

9-subjective creativity                                           10-فریبا جراحی (1386)                                                                                                                                          

فعاليت ها و تکالیف مكمل به دو دسته ي زير تقسيم مي شود:

فعاليت هاي مكمل متصل :

به كليه ي فعاليت ها وراهبردهايي اطلاق مي شود كه در راستاي تحقق همه جانبه ي اهداف مواد درسي وايجادفرصت هاي لازم براي انتقال دانش نظري به مسائل زندگي وتمرين مهارت ها با محوريت معلم طراحي واجرا مي گردد.

فعاليت هاي مكمل منفصل (مستقل):

به كليه ي فعاليت هايي ا طلاق مي گرددكه با هدف پاسخگويي به نيازهاي محلي ومنطقه اي وشناسايي وپرورش استعدادهاي خاص با شركت داوطلبانه فراگيران انجام مي پذيردودر برنامه هفتگي مدارس ساعات خاصي براي آن پيش بيني نشده است.

_________________________________________________

 11 –آقازاده(1381 )                               12-فرمهيني فراها ني(1378)

ویژگی ها:

    الف)ويژگي هاي فعاليت هاي مكمل متصل:

1. درطول برنامه ي درسي هستند.

2.       هم جهت وهم سو بامحتواي برنامه درسي مي باشند. 

3.      زمانبندي اينگونه فعاليتها واقع بينانه است. 

4.      همه ي دانش آموزان درتوليد وانتخاب فعاليت سهيم هستند. 

5.      درخلال برنامه ي درسي اتفاق مي افتد. 

6.       منجربه تعميق يادگيري وتوسعه آن ازمدرسه به جامعه ميشود. 

7.      اين فعاليتها بيشترابعاد نگرشي .مهارتي برنامه هاي درسي را موردتوجه قرار ميدهد. 

8.      در راستاي خوشايندكردن برنامه ها وساعات زندگي مدرسه اي مي باشد. 

9.       تاكيد برآموزش غيرمستقيم(ابعادنگرشي ومهارتي برنامه ي درسي )دارند. 

10.     موجب تقويت نقش مداخله گري موثرمعلم درطراحي برنامه درسي مي شوند.

   ب)ويژگي هاي فعاليت هاي مكمل مستقل:

1.        درعرض برنامه درسي هستند. 

2.       در راستاي تحقق اهداف محلي-منطقه اي وجهاني مي باشند. 

3.      تكميل كننده ي برنامه هاي درسي هستند. 

4.      زمانبندي اينگونه فعاليتها واقع بينانه است. 

5.      تاكيدبرداشتن اختيارواراده درانتخاب وشركت اينگونه فعاليتها ازطرف دانش آموز 

6.       بر اساس نيازهاي فردي دانش آموزان وتوجه به استعداد هاي خاص آنها طراحي مي شوند. 

7.      ملاك طراحي وتدوين اطلا عات به دست آمده از نياز سنجي هاي بعمل آمده است. 

8.      اين گونه فعاليت ها تحقق آن بخش از اهداف دوره ي تحصيلي كه برنامه درسي به آن توجهي نكرده است را درپي خواهند داشت. 

9.       اين فعاليت ها ترويج واشاعه فرهنگ وآداب ورسوم بومي وحفظ ميراث فرهنگي جوامع محلي را به دنبال خواهند داشت. 

تمام عوامل اثر گذاردر مدرسه مي توانند در توليد فوق برنامه ها(مكمل هاي مستقل)نقش بسيار موثري داشته باشند.

اهداف تهیه فعالیت های مکمل:

1. دروني سازي وتعميق مفاهيم ياد گيري وكاربرد آن در زندگي واقعي وروزمره.

2. غني سازي برنامه درسي با تاكيد بر اهداف محلي منطقه اي وجهاني.

3. بهسازي وروز آمد كردن فر آيند ياددهي- يادگيري.

4. بستر سازي جهت توجه به تفاوت هاي فردي دانش آموزان وپرورش استعدادهاي خاص آنان.

5. ايجاد زمينه به منظور توسعه مهارت هاي زندگي.

ملاحظات اساسی درطراحی فعالیت های مکمل:                                                                                                                                                                                             

         1-طراحي اينگونه فعاليت ها براي دانش آموزان لذت بخش باشد.

2. درطراحي اينگونه فعاليت ها از روش هاي فعال ياددهي-يادگيري كه دانش آموزان دوست دارند استفاده گردد.

3. در طراحي اينگونه فعاليت ها توجه به مسائل واقعي زندگي(محلي منطقه اي وجهاني)مد نظر قرار مي گيرد.

4. نقش تعاملي معلم-دانش آموز نيز در طراحي اينگونه فعاليت ها بايد مورد توجه قرار گيرد.

5. در طراحي اينگونه فعاليت ها توجه به ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ويژگي محلي ومنطقه اي امكانات مدرسه ونياز هاي دانش آموزان مورد انتظار است.

6. در طراحي اينگونه فعاليت ها لازم است اصل توجه به تفاوت هاي فردي نيز مد نظر قرار گيرد.

7. جذابيت وتفكر برانگيز بودن اين فعاليت ها مورد انتظار است.

مراحل طراحی فعالیت های مکمل:

1.        تحليل محتوا(نياز سنجي)

2. تعيين هدف

3. تعيين فعاليت(محتوا)

4. اجراي فعاليت

5.      ارزش يابی

در پایان نمونه ای ازفعالیت مکمل فیزیک ارائه می گردد:

نمونه تکلیف مکمل فیزیک

منابع :

1-     روشهای نوین تدریس با تأکید بر فرایند یاد گیری - یاد دهی؛مولف:جفری پتی؛ترجمه :سیدعباس صادقی-صغری ابراهیمی قوام؛انتشارات عابد

2-    مهارت های آموزشی و پرورشی؛مولف:حسن شعبانی؛انتشارات سمت

3-   راهنمای روش های نوین تدریس برپایه پزوهش های مغز محوری؛مولف:محرم آقازاده

4-    آشنایی یا یادگیری از طریق همیاری؛مولفان:طاهره رستگار-مجیدملکان

5-    مجله رشد تکنولوژی آموزشی شماره 5؛مولف:محمدرضاعباسی،1379

6-    آموزش راههای یادگیری؛مولف: قربانعلی قربانی وهمکاران؛انتشارات دانشجو

7-    مجله الکترونیکی روانشناسی جامعه؛مولف: دکترعلی شمیسا، 23/2/89

8-   کتاب درسی فیزیک 2 وآزمایشگاه (رشته علوم تجربی ، ریاضی فیزیک)؛تالیف: اعظم پورقاضی،سید مهدی شیوایی،حسن عزیزی،غلامعلی محمودزاده،1389